01 mei 2020

2020-05-01: 1948, Exodus en Wieringermeerse pioniers - 1948, Exodus and Wieringermeerse (Netherlands) pioneers


De opkomst was zo groot, dat álle zalen in gebruik genomen werden, en dan nog niet iedereen in het gebouw paste. Collectie Joods Historisch Museum Amsterdam: JHM 02368-02

Nederlands -English

NEDERLANDS:

Toen de staat Israel op 14 mei 1948 was uitgeroepen, was het Concertgebouw in Amsterdam te klein voor de menigte van duizenden mensen die het wilden vieren. In de maanden ervoor en daarna maakten Nederlandse Joden de lange, moeilijke reis naar de staat in wording, die sommigen opnieuw langs de concentratiekampen voerde waar zij eerder bijna vermoord waren. En van hen waren sommigen ter voorbereiding opgeleid tot kibboetsnik in het Joodse Werkdorp in de Wieringerpolder.

“De stichting van de republiek Israël is een medicijn voor onze vergiftigde jonge zielen,” sprak een enthousiaste student die op de viering afkwam. Verschillende bronnen spreken van een opkomst tussen de 4.000 en 10.000 personen. In ieder geval pasten zij niet met zijn allen in het Concertgebouw, ook toen alle zalen werden geopend voor de bijeenkomst. Zoveel Israelische vlaggen werden op die straathoek nog nooit gezien, behalve bij huldigingen van Ajax op het Museumplein.

Joodse bootvluchtelingen

Ter gelegenheid van de oprichting van de eerste Joodse staat sinds de Bar Kochba-opstand, reisden veel Joodse Nederlanders nog verder dan Amsterdam. In 2014 werd een aantal Nederlandse Israeli’s geïnterviewd voor een documentaire van de EO, Een rest keert weer. Zij maakten vlak na de Tweede Wereldoorlog de gevaarlijke en illegale boottocht naar wat toen het Britse Mandaat Palestina heette. Samen met zo’n 4.500 andere Joodse bootvluchtelingen vertrokken zij vanuit Frankrijk richting Haifa, aan boord van het overvolle, aftandse schip Exodus. De Britten lieten nauwelijks Joodse vluchtelingen Palestina in, maar dat weerhield hen niet.

Aan boord van dit landingsvaartuig, de Af Al Pi Chen (‘Ondanks Alles’) reisden 434 mensen in 1946 naar Israel. Museum voor Clandestiene Immigratie & Marine, Haifa.

Na een reis van tien dagen werd het schip onderschept en geënterd door de Britse marine, binnen 40 kilometer van haar bestemming. De opvarenden werden in drie schepen afgevoerd, eerst naar Frankrijk, toen naar Hamburg, in de Britse bezettingszone van Duitsland, omdat er in Duitsland interneringskampen voorhanden waren. Vanuit die kampen, waaronder het voormalige concentratiekamp Bergen Belsen, wisten duizenden toch hun weg te vinden naar het huidige Israel, sommigen vóór en sommigen na de oprichting van de staat. “Ik weet niet meer precies hoe ik dat gedaan heb. Ik vertrok in een lijkwagen,” aldus mevrouw Marty van Collem. Niet voor niets is het museum van de Israelische marine in Haifa tevens een Museum voor Clandestiene Immigratie én Marine. 

Pioniers in de Wieringermeer

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog ontstond ook in Nederland een vluchtelingenkamp, voor Duitse en Oostenrijkse Joden die de nazi’s probeerden te ontlopen. Het Joodse Werkdorp Nieuwe Sluis werd in 1934 opgericht in de toen nieuw drooggemalen Wieringerpolder. Daar werden de vluchtelingen voorbereid op een eventuele emigratie met een landbouwkundige opleiding, en avondlessen in ‘Palestinakunde’: geografie, joodse geschiedenis en Hebreeuws. Het pas ontstane land van de Noord-Hollandse polder moest net zo getemd worden als de Israelische woestijn. “Het was erger dan armoede, er was niets. Op dat moment werd ik me bewust van de betekenis van de Bijbels tekst ‘de aarde was woest en ledig'”, volgens voormalig bewoner Werner Zwillenberg.

Uiteindelijk emigreerden 205 van de in totaal 690 leerlingen van het Werkdorp naar Palestina. Enkelen, zoals de heer Zwillenberg, kregen een Nederlandse verblijfsvergunning en overleefden de oorlog in Nederland. 48 vluchtelingen slaagden erin om nog na 1940 de toekomstige staat Israel te bereiken, helpen stichten en opbouwen. Van de 315 bewoners die bij het uitbreken van de oorlog in het werkdorp zaten, hebben uiteindelijk 175 de oorlog niet overleefd.

Bron: CIDI



**************************************
ENGLISH:

The turnout was so great that all rooms were taken into use, and not everyone fit into the building. Collection Jewish Historical Museum Amsterdam: JHM 02368-02

When the State of Israel was declared on May 14, 1948, the Concertgebouw in Amsterdam was too small for the crowd of thousands of people who wanted to celebrate it. In the months before and after, Dutch Jews made the long, arduous journey into the emerging state, which led some back to the concentration camps where they had been nearly killed before. Some of them were trained in preparation for kibbutznik in the Jewish Werkdorp in the Wieringerpolder.

"The foundation of the republic of Israel is a medicine for our poisoned young souls," said an enthusiastic student who came to the celebration. Various sources speak of a turnout between 4,000 and 10,000 people. In any case, they did not all fit in the Concertgebouw, even when all rooms were opened for the meeting. So many Israeli flags have never been seen on that street corner, except for celebrations of Ajax on Museumplein.

Jewish boat refugees

On the occasion of the founding of the first Jewish state since the Bar Kochba uprising, many Jewish Dutch people traveled even further than Amsterdam. In 2014, a number of Dutch Israelis were interviewed for an EO documentary, A rest returns. Shortly after the Second World War, they made the dangerous and illegal boat trip to what was then called the British Mandate of Palestine. Together with about 4,500 other Jewish boat refugees, they left from France to Haifa, aboard the crowded, run-down ship Exodus. The British barely let Jewish refugees into Palestine, but that did not stop them.


Aboard this landing craft, the Af Al Pi Chen ("Despite Everything"), 434 people traveled to Israel in 1946. Museum for Clandestine Immigration & Marine, Haifa.

After a ten-day voyage, the ship was intercepted and boarded by the British Navy, within 40 kilometers of her destination. Those on board were deported in three ships, first to France, then to Hamburg, in the British occupation zone of Germany, because internment camps were available in Germany. From those camps, including the former Bergen Belsen concentration camp, thousands managed to find their way to present-day Israel, some before and some after the founding of the state. “I don't remember exactly how I did that. I left in a hearse, ”said Mrs. Marty van Collem. It is not without reason that the museum of the Israeli navy in Haifa is also a Museum for Clandestine Immigration and the Navy.

Pioneers in the Wieringermeer (In the Netherlands)

Just before the Second World War, a refugee camp was also established in the Netherlands, for German and Austrian Jews who tried to avoid the Nazis. The Jewish Werkdorp Nieuwe Sluis was founded in 1934 in the then newly ground Wieringerpolder. There the refugees were prepared for possible emigration with agricultural training, and evening classes in "Palestine Science": geography, Jewish history and Hebrew. The newly created land of the Noord-Holland polder had to be tamed just like the Israeli desert. "It was worse than poverty, there was nothing. It was then that I became aware of the meaning of the Biblical text "the earth was desolate and empty", "according to former resident Werner Zwillenberg.

In the end, 205 of the total of 690 students emigrated from the Werkdorp to Palestine. A few, such as Mr Zwillenberg, received a Dutch residence permit and survived the war in the Netherlands. 48 refugees managed to reach the future state of Israel after 1940, helping to found and build it. Of the 315 residents who were in the working village at the outbreak of war, 175 ultimately survived the war.

Sopurce CIDI

google translate

164 views